Beasaingo Udalaren eta Aittu euskara elkartearen eskariz landu du UEMAk (Udalerri Euskaldunen Mankomunitatea) 2025eko azaroan
Beasaingo Udalak eta Aittu! Euskara Elkarteak sustatutako Beasaingo lehen Koaderno Demolinguistikoa aurkeztu zen atzo udaletxeko Batzar Areto Nagusian. Lanaren zuzendaria soziologoa den Iñaki Iurrebaso legazpiarra izan da, eta proiektuak UEMAREN laguntza teknikoa jaso du.
Aurkezpena Patxi Saez Beloki, Aittu elkarteko presidenteak, egin zuen. Saezek nabarmendu zuenez, «oso beharrezkoa da euskararen egoeraz eta etorkizunaz gogoeta publiko eta zabala egitea», eta koadernoak horretarako tresna fidagarri bat eskaintzen duela gogorarazi zuen. Bere esanetan, sarri euskarari buruzko iritziak ez daude datuetan oinarrituta, eta koadernoak aukera ematen du egoera modu objektiboan eta oinarri sendoekin ulertzeko. «Herri batek bere hizkuntzaren benetako osasuna ezagutu behar du, gero neurri egokiak hartzeko», gehitu zuen.
Zer da “demolinguistikoa”?
Aurkezpenean azaldu bezala, demolinguistikoa hitzak biztanleriaren ezaugarri demografikoak eta hizkuntza-errealitatea uztartzen dituen analisia adierazten du: zenbat hiztun dauden, zer hizkuntza dakiten, zer erabiltzen duten etxean eta kalean, belaunaldien transmisioa, eta abar.
Helburua da herri bateko hizkuntza-egoeraren argazki zehatza eta ulerterraza eskaintzea.
Koadernoak zer dakarren: datuak eta ondorio nagusiak, laburbilduta
Koadernoa txosten tekniko sakona den arren, herritarrei begira ondoko ideia nagusiak azpimarra ditzakegu (dokumentuak jasotzen dituen edukietan oinarrituta):
Zein datu bildu dira?
Koadernoak, besteak beste, honako informazio-multzoak eskaintzen ditu:
- Beasaingo kokapen demolinguistikoa: udalerriko hizkuntza-egoeraren marko orokorra.
- Euskara ezagutza:
- Ahozko gaitasuna (zenbatek dakiten euskaraz hitz egiten eta ulertzen).
- Euskararen ezagutza mailen banaketa (euskaldunak, elebidunak mota desberdinetan, erdaldunak).
- Erabilera datuak:
- Etxeko hizkuntza (etxean noraino erabiltzen den euskara).
- Kale-erabilera (kalean entzuten den euskararen proportzioa).
- Erabilera sintetikoa: etxea + kalea uztartzen dituen indizea.
- Hizkuntza-bilakaera:
- Ezagutza nola aldatu den urteetan.
- Erabileraren bilakaera belaunaldiz belaunaldi.
- Gazteen sozializazioa: haur eta gazteen hizkuntza ohiturak eta transmisio-dinamikak.
- Metodologia eta iturriak: EUSTAT, NASTAT, Inkesta Soziolinguistikoa eta erabilera-neurketak.
Ondorio nagusiak
Dokumentuak ez du balorazio politikorik egiten, baina ondorio teknikoak garbi adierazten ditu:
- Euskara ezagutza zabala da, baina gaitasun mailak nahiko desberdinak dira herritarren artean.
- Erabileran alde nabarmenak daude: etxean erabilera handiagoa izaten da, eta kalean txikiagoa.
- Belaunaldien arteko transmisioa ez da erabat sendoa: gazte asko euskaldunak badira ere, egunerokoan ez dute beti euskaraz egiten.
- Hizkuntzaren indarguneak eta ahulguneak argi identifikatzen dira, eta horrek aukera ematen du erabakiak datuetan oinarritzeko.
- Komunitatearen aktibazioa funtsezkoa da: Saezen hitzetan, hizkuntzaren etorkizuna “ez dago erakundeen esku bakarrik”, baizik eta herritar bakoitzaren eguneroko hautuetan.
“Hizkuntzak landareak bezala dira”
Saezek erabilitako irudi baten bidez, aurkezpenak mezua argi utzi zuen: «Landarea lurrak elikatzen duen bezala, hizkuntzek hiztunek ematen duten bizi-indarra behar dute». Horregatik, komunitatearen parte-hartzea eta eguneroko erabilera dira euskararen etorkizuna ziurtatzeko oinarri sendoenak.
Koadernoa herritarren eskura
Udalak eta Aittu! elkarteak herritarrei gonbita egin diete koadernoa arakatu eta euskararen egoeraz gogoeta partekatua egiteko. Txostena esteka honen bidez eskuratu daiteke:
